Odzież chroniąca przed chemikaliami jest często stosowana w rejonach, które według tzw.
Dyrektywy ATEX zostały zakwalifikowane jako strefy EX. Odpowiednio do tej europejskiej
dyrektywy takimi strefami EX są specjalne obszary pracy, w których gazy lub mieszanki gazów,
opary rozpuszczalników i pyły mogą tworzyć z powietrzem wybuchową mieszankę. Na przykład,
gdy wytworzy się iskra wyładowania z wystarczającą energią w takim otoczeniu, to takie

 Strefa  Materiał Czas trwania
 0   gazy, opary dłuższy czas, często 
 1  gazy, opary czasami
 2  gazy, opary rzadko, przez krótki czas
 20  pyły dłuższy czas, często
 21  pyły czasami
 22  pyły rzadko, przez krótki czas 

 

wybuchowe mieszanki mogą zapalić się. Obecna dyrektywa nakazuje firmie, aby oznaczyć strefy EX oraz dokumentować wszystkie podjęte działania, które mogłyby zmniejszyć lub zapobiec niebezpieczeństwu eksplozji. Niebezpieczeństwa zapalenia powstają w zakładach m.in. także podczas załadunku i wyładunku cystern lub podczas napełniania worków. W przypadku stosowanych urządzeń przedsiębiorca może
używać dokumentacji producenta tych urządzeń i przenieść oznaczenie tych urządzeń do swoich
własnych dokumentów. Jednak Dyrektywa ATEX nie obejmuje odzieży lub środków ochrony
osobistej. Tutaj przedsiębiorca musi sięgnąć do innych informacji, aby upewnić się, czy jego
pracownicy poprzez zastosowanie środków ochrony osobistej ? do których należy także odzież
chroniąca przed chemikaliami- nie zagrażają produkcji lub obszarowi pracy.
Z elektrostatycznego punktu widzenia człowiek stanowi w środowisku pracy system składający się
przynajmniej z 2 czynników. Ludzkie ciało plus jego odzież mogą same- bez wystarczającego
uziemienia- zbierać elektryczne ładunki i w przypadku uziemienia dalej oddawać. Energia, którą
przy tym może zgromadzić człowiek, leży pomiędzy 10 a 15 mJ. W przypadku wyładowania
takiego systemu zwykle tylko część tej energii zostaje uwolniona wskutek wyładowania iskry. Próg
percepcji w przypadku wyładowania iskry dla ludzi znajduje się w przedziale od 0,5 mJ. Jeśli
przyjrzymy się minimalnym energiom zapalania (MZE) dla zapłonności mieszanek powietrza i
tworzyw zauważymy, że dla wielu takich mieszanek MZE jest mniejsza niż ten próg percepcji. Dla
życia codziennego oznacza to, że sensoryka człowieka nie wystarcza do oceny ryzyka eksplozji
(tutaj wyładowania iskry). System człowiek-odzież musi zatem być opisany za pomocą informacji,
które w wystarczający sposób opisują ryzyko wyładowania iskry, aby dany przedsiębiorca mógł
optymalnie wyposażyć swoje otoczenie pracy w system człowiek-środki ochrony osobistej.
Zatem jakie informacje są potrzebne, aby podjąć decyzję tego rodzaju?
W wielu przypadkach od producenta środków ochrony osobistej otrzymujemy wartości dotyczące
zdolności odprowadzających stosowanych materiałów. Są one mierzone dla odzieży z EN
1149-1:2003 a ocena jest podawana zgodnie z EN 1149-5:2008 jako ?Zdane? lub ?Nie zdane? ?
czasami podawany jest tylko zmierzony opór w omach. Wartość ta lub ocena obowiązuje tylko dla
mierzonego materiału, nie dla całego kombinezonu i stanowi tylko część potrzebnych informacji.
Dzięki tej wartości, oporowi powierzchni materiału nie jest możliwa prawidłowa ocena
zastosowania tego kombinezonu w strefie EX. W tym miejscu nie można przemilczeć faktu, że w
EN 1149-5:2008 w załączniku A wymienia się, iż stosowanie umieszczonych tam danych jest
powiązane z uziemieniem użytkownika o oporze mniejszym niż 108 ?. Ale kto czyta załączniki do
norm i może stosować zapisane tam informacje w swoim otoczeniu pracy.
Informacja staje się zatem dopiero wtedy całkowicie pełna, gdy znamy dodatkowo opór
odprowadzania użytkownika do ziemi. Odprowadzanie użytkownika w większości przypadków
zapewniają zakłady obuwnicze. Zgodnie z danymi TRBS 2153 odprowadzenie takie w celu
uniknięcia zagrożeń, związanym z zapaleniem, znajduje się w przedziale mniejszym niż 108 ? (100
MOhm). Jeśli człowiek ma jeszcze także kontakt z wewnętrzną stroną swojego kombinezonu
ochronnego a ten spełnia dane dotyczące odprowadzania według EN 1149-5:2008, to zostały
spełnione oba wymogi i nic nie stoi naprzeciwko, aby ten system został zastosowany w strefie EX.
Jeśli jednak tylko kombinezon ochronny spełnia wymogi EN 1149-5:2008 a sam użytkownik jest
uziemiony tylko oporem większym niż 108 ?, to taki kombinezon nie powinien być używany w
strefie EX. Przykładem tutaj może być sytuacja, gdy kombinezon posiada wszytą skarpetę z
krawędzią na krople a skarpeta nie wytwarza żadnego przewodzącego pomostu od stopy
użytkownika do wewnętrznej wkładki buta. Taki przewodzący pomost wytwarzany jest w
niektórych butach tylko za pomocą wilgoci, którą tworzy stopa w bucie. W takich przypadkach
wszyta skarpeta wytworzy wymagany pomost tylko wtedy, gdy materiał skarpety będzie
przepuszczalny dla wilgoci stopy. Należy zatem uważać także na to, z jakiego materiału jest wszyta
skarpeta.
Takie podejście, które znajdziemy w zaleceniach TRBS 2153 ?Unikanie zagrożeń zapalenia
wskutek elektrostatycznego naładowania?, pokazuje wyraźnie, że sama tylko wiedza o zdolności
odprowadzania odzieży nie jest wystarczającym parametrem uzasadniającym użycie w strefie EX.
Wiedza o zdolności odprowadzania użytkownika jest decydująca i może być ustalana tylko przez
samego przedsiębiorcę, przy czym odpowiednich wskazówek dostarczają mu informacje zakładu
obuwniczego oraz miejsca pracy (podłoga itd.).
Aby tak kompleksowy stan rzeczy przekształcić jako użyteczny w praktyce, firma Protek-System
Sp. z o.o. zdecydowała się, aby stworzyć nowy serwis, który może użytkownikowi na miejscu
przekazywać informacje dotyczące jego środków ochrony osobistej oraz odzieży chroniącej przed
chemikaliami firmy Protek.
Naturalnie serwis pełni funkcję czysto informacyjną i nie zastąpi dokładnych pomiarów oraz
kontroli dokonywanej przez akredytowany instytut, jak na przykład DEKRA EXAM w Bochum.
Poza tym serwisem informacyjnym firma Protek-System Sp. z o.o. oferuje także rozwiązania dla
najróżniejszych sytuacji na miejscu. Proszę dać się przekonać naszemu serwisowi i wykorzystać tę
możliwość do jeszcze bezpieczniejszego funkcjonowania Państwa zakładu pracy.


Protek-System Sp.z o.o.
Ul. Pawia 33
81-078 Gdynia
Tel. +48/ 58/ 661 89 63
Faks +48/ 58/ 661 89 52
Internet: www.protek-system.pl
E-mail: protek(at)protek-system.pl